Trong văn hóa Đông Á, có những ngày lễ chứa đựng dấu ấn truyền thuyết, văn hóa dân gian sâu sắc. Một trong số đó là ngày lễ Thất Tịch được gắn liền với truyền thuyết phương Đông. Hãy cùng tôi tìm hiểu Thất Tịch bắt nguồn từ đâu, ngày cụ thể của nó là bao giờ theo cả lịch âm và dương và ý nghĩa sâu xa mà ngày lễ này mang lại đối với người dân trong xã hội hiện đại qua nội dung dưới đây.
Ngày lễ Thất Tịch là gì và diễn ra vào ngày bao nhiêu?
Thất Tịch diễn ra vào ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch mỗi năm, thường được nhắc đến như ngày lễ dành cho tình yêu ở các nước Đông Á như Trung Quốc và Việt Nam. Theo văn hóa phương Đông, lễ Thất Tịch (còn gọi là Tết Ngâu) được xem như ngày để những người yêu nhau nhớ về truyền thuyết Ngưu Lang – Chức Nữ. Người phương Tây đôi khi gọi đây là “Valentine Đông Á”.
Tại Trung Quốc gọi ngày lễ này là 七夕 (Thất Tịch), tại Nhật là Tanabata, ở Việt Nam thường được gọi là “ông Ngâu bà Ngâu”. Người dân cho rằng trời thường có mưa ngâu vào ngày mùng 7 tháng 7 âm lịch, đó là mưa của những giọt nước mắt hạnh phúc khi Ngưu Lang và Chức Nữ được gặp lại sau một năm xa cách.
Lễ Thất Tịch được tổ chức vào ngày 7 tháng 7 theo lịch âm. Thời điểm này được xem là ngày “chiều tối ngày mùng 7 âm lịch” vì tên Thất (“bảy”) và Tịch (“chiều tối / lúc hoàng hôn”) trong tiếng Hán. Có những quan niệm dân gian về giờ tốt trong ngày để xuất hành, cầu duyên hay thực hiện các việc quan trọng khác.
Thời gian (dương lịch) diễn ra ngày lễ Thất Tịch trong những năm gần đây và năm nay, các năm sau đó là:
|
Thất tịch 2022 |
04/08/2022 |
|
Thất tịch 2023 |
22/08/2023 |
|
Thất tịch 2024 |
10/08/2024 |
|
Thất tịch 2025 |
29/08/2025 |
|
Thất tịch 2026 |
19/8/2026 |
|
Thất tịch 2027 |
08/8/2027 |
Truyền thuyết của ngày lễ Thất Tịch
Lễ Thất Tịch là một ngày lễ truyền thống của phương Đông, được xem như lễ tình nhân bản địa. Ngày lễ được bắt nguồn từ truyền thuyết về Ngưu Lang – Chức Nữ. Truyền thuyết kể rằng:
- Ngưu Lang là chàng trai chăn trâu, hiền lành, chăm chỉ và nhân hậu.
- Chức Nữ là tiên nữ, con gái của Ngọc Hoàng và Vương Mẫu, có tài dệt vải lụa, sáng tạo các dải mây ngũ sắc trên trời.
Hai người gặp nhau và nảy sinh tình cảm, kết duyên thành vợ chồng, sinh được hai người con. Nhưng vì việc Chức Nữ bỏ bê công việc thần tiên dệt vải theo lệnh trời, Ngọc Hoàng nổi giận, chia cách hai người: Chức Nữ bị đưa về thiên đình, Ngưu Lang và hai con ở lại trần gian.
Ngưu Lang đau đớn tìm Chức Nữ, thậm chí dùng da con bò thần làm áo khoác để bay theo. Khi gần tới, Vương Mẫu lấy trâm vàng vạch một đường trên trời, tạo ra dòng sông Ngân Hà, ngăn cách hai người. Sau đó vì cảm động trước tình yêu trung thực và tấm lòng của Ngưu Lang, Vương Mẫu cho phép hai người được gặp nhau mỗi năm một lần.
Họ chỉ có thể gặp nhau vào đêm 7 tháng 7 âm lịch, thông qua chiếc cầu của chim quạ (Cầu Ô Thước) bắc qua dòng thiên hà để họ có thể hội ngộ. Người dân kể rằng khi họ gặp nhau, cả hai khóc vì nhớ thương và niềm vui, những giọt nước mắt đó rơi xuống trần gian hóa thành mưa ngâu, đó là lý do vì sao vào ngày lễ Thất Tịch trời thường có mưa.
Ý nghĩa của ngày lễ Thất Tịch
Ngày Thất Tịch không chỉ là truyền thuyết tình yêu mà còn mang nhiều ý nghĩa văn hóa, nhân văn trong đời sống con người:
- Tình yêu thủy chung & hy vọng đoàn tụ
Truyền thuyết Ngưu Lang – Chức Nữ biểu trưng cho lòng chung thủy, niềm tin vượt qua khoảng cách, chia ly. Ai yêu ai thì mong muốn có được mối tình bền lâu, kiên định.
- Khát vọng và lời ước mộng
Với người độc thân, ngày lễ Thất Tịch là dịp để cầu duyên, mong gặp được người hợp ý. Với đôi lứa, là dịp gửi gắm lời hứa, nối dài sự yêu thương.
- Phong tục và tín ngưỡng dân gian
Tại Trung Quốc, phụ nữ cầu cho mình đôi tay khéo léo, khả năng may vá thêu thùa, trưng bày đồ thủ công. Ở Việt Nam, người trẻ thường ăn chè đậu đỏ, đi chùa cầu duyên, ngắm sao Ngưu Lang – Chức Nữ. Những nghi thức này làm nên nét văn hóa đặc trưng, vừa thiêng liêng vừa gần gũi.
- Tôn trọng thiên nhiên & cảm thức thời tiết
Mưa Ngâu, trời đêm và sao trời đều được gắn với biểu tượng tình yêu, với tâm trạng mong nhớ. Những điều ấy giúp người ta cảm nhận được sự kết nối giữa con người và vũ trụ, giữa cảm xúc và thiên nhiên.
- Ý nghĩa trong đời sống hiện đại
Ngày Thất Tịch được giới trẻ các nước phương Đông yêu thích, biến thành dịp nhắn tin, tặng quà, hẹn hò. Dù nhiều người chưa quen hoặc chưa có bạn đời, ngày này vẫn mang lại cảm giác lãng mạn, sự hy vọng và giá trị cảm xúc trong đời sống tinh thần, thậm chí còn được nhiều người lựa chọn để bày tỏ tình cảm với người “thương”.
Phong tục các nước trong ngày lễ Thất Tịch
Lễ Thất Tịch là dịp đặc biệt mang đậm giá trị văn hóa, tâm linh, đặc biệt gắn với câu chuyện tình yêu đầy cảm động của Ngưu Lang và Chức Nữ. Mỗi quốc gia Đông Á lại có những phong tục riêng để đón mừng ngày lễ này, cụ thể là:
Phong tục tại Việt Nam
Ở Việt Nam, Thất Tịch còn được gọi là ngày “ông Ngâu bà Ngâu”. Vào dịp này, nhiều bạn trẻ đến chùa cầu duyên và ăn các món từ đậu đỏ, đặc biệt là chè đậu đỏ. Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, còn đậu đỏ được tin là mang lại tình yêu bền vững. Người độc thân mong sớm tìm được “nửa kia”, còn các cặp đôi cầu chúc cho tình cảm thêm gắn bó.
Phong tục tại Trung Quốc
Người Trung Quốc tổ chức nhiều hoạt động mang ý nghĩa cầu duyên và khéo léo. Một trong những phong tục thú vị là thả kim vào nước. Theo quan niệm, nếu kim nổi thì đó là dấu hiệu của sự tinh tế, thông minh. Ngoài ra, phụ nữ trẻ thường cầu mong có được đôi bàn tay khéo léo như Chức Nữ.
Phong tục tại Nhật Bản
Tại Nhật, lễ Thất Tịch còn gọi là lễ Tanabata. Vào ngày này, người dân viết điều ước lên những mảnh giấy màu (tanzaku) và treo lên cành tre. Sau lễ, các cành tre được thả trôi sông hoặc đem đốt với mong muốn lời ước được gửi tới trời cao.
Phong tục tại Hàn Quốc
Người Hàn gọi ngày lễ Thất Tịch là Chilseok. Ngoài cầu duyên, người Hàn thường ăn mì và bánh nướng làm từ lúa mì vì đây là thời điểm lúa mì ngon nhất trước khi mùa mưa kết thúc.
Ngày lễ Thất Tịch với câu chuyện Ngưu Lang Chức Nữ gặp nhau bên cầu Ô Thước, với mưa ngâu và mong ước về tình yêu son sắt, một biểu tượng văn hóa giàu cảm xúc của phương Đông. Dù trải qua hàng ngàn năm, nó vẫn tiếp tục được gìn giữ trong tâm thức người dân như lời nhắc nhở rằng tình yêu không chỉ là sự lãng mạn ngắn ngủi, mà là sự chờ đợi, sự kiên định và lòng thủy chung qua bao gian khó. Đây còn là dịp để mỗi người nhìn lại tình cảm của bản thân với người thương và thêm trân trọng những giá trị tinh thần vốn quý trong cuộc sống bộn bề.
